3 jesienne eksperymenty z liśćmi. Proste doświadczenia dla dzieci w przedszkolu i szkole
poznaj nasze 3 jesienne eksperymenty z liścmi
Jesienne eksperymenty z liśćmi
Jesień zachwyca kolorami, ale czy zastanawialiście się kiedyś, co dzieje się z liściem, gdy skierujemy na niego światło? Czy każdy liść przepuszcza je tak samo? Dlaczego przez jedne liście widać delikatną sieć nerwów, a inne tworzą jedynie ciemny cień?
To prosty, a jednocześnie niezwykle efektowny eksperyment, który pozwala dzieciom odkrywać świat przyrody poprzez obserwację i samodzielne wyciąganie wniosków. Co więcej, po zakończeniu doświadczenia można wykorzystać badane liście do stworzenia pięknego jesiennego witrażu. Sprawdź nasze 3 jesienne eksperymenty z liśćmi…
1 eksperyment z liśćmi
Czy liście potrafią przepuszczać światło? Eksperyment z liśćmi
Kolorowe liście wyglądają zupełnie inaczej, gdy oglądamy je w świetle dziennym, a inaczej, gdy podświetlimy je latarką. Nagle stają się widoczne drobne nerwy, przejaśnienia, plamki i miejsca, w których liść jest cieńszy lub grubszy.
To prosty, a jednocześnie bardzo efektowny pomysł na jesienne eksperymenty dla dzieci. Doświadczenie nie wymaga specjalistycznych składników, dlatego można przeprowadzić je w przedszkolu, szkole, bibliotece, domu kultury albo podczas jesiennych zajęć w domu.
Eksperyment można zakończyć wykonaniem witrażu z liści lub jesiennego lampionu z bezpieczną lampką LED. Dzięki temu dzieci najpierw obserwują właściwości światła, a następnie wykorzystują zdobyte informacje podczas pracy plastycznej.
Pytanie badawcze – eksperymenty jesienne liście
Przed rozpoczęciem doświadczenia warto zadać dzieciom pytanie:
Czy wszystkie jesienne liście przepuszczają światło w taki sam sposób?
Dzieci mogą spróbować przewidzieć:
• czy zielony liść przepuści więcej światła niż brązowy
• czy suchy liść będzie bardziej przezroczysty od świeżego
• czy gruby liść zatrzyma więcej światła
• przez który kolor światło będzie widoczne najlepiej
• czy kilka liści ułożonych na sobie nadal będzie przepuszczać światło
• gdzie najlepiej będzie widać unerwienie liścia
Warto zapisać przypuszczenia dzieci, aby po zakończeniu jesiennego eksperymentu porównać je z wynikami obserwacji.
Jak przeprowadzić eksperyment z liśćmi?
Czy wszystkie liście przepuszczają światło tak samo?
Przed rozpoczęciem doświadczenia dzieci oglądają przygotowane liście i próbują przewidzieć, które z nich będą najbardziej przezroczyste.
Do eksperymentu warto przygotować liście:
- klonu,
- dębu,
- brzozy,
- lipy,
- kasztanowca.
Najlepiej, aby były zarówno zielone, jak i żółte, pomarańczowe oraz czerwone.
Potrzebne materiały
- kolorowe liście,
- mocna latarka lub panel LED,
- biała kartka,
- lupa,
- kartka do zapisywania obserwacji.
Najpierw dzieci oglądają przygotowane liście w zwykłym świetle.
Porównują ich:
• kolory
• kształty
• powierzchnię
• grubość
• stopień wysuszenia
• widoczność unerwienia
Następnie zaciemniamy salę lub zasłaniamy część okien. Nie musi być zupełnie ciemno. Wystarczy, że światło latarki będzie dobrze widoczne.
Jedno dziecko trzyma latarkę, a drugie umieszcza przed nią wybrany liść. Światło należy skierować na biały karton albo jasną ścianę.
Dzieci obserwują, czy światło przechodzi przez liść, czy zostaje przez niego zatrzymane. Mogą również sprawdzić, czy na ekranie pojawia się kolorowa poświata, wyraźny cień albo zarys unerwienia.
Każdy liść warto oglądać z obu stron. Górna i dolna powierzchnia mogą wyglądać inaczej.
Co można zauważyć podczas eksperymentu z liśćmi?
Cienkie i świeże liście często przepuszczają część światła. Po podświetleniu ich kolory mogą stać się bardziej intensywne, a znajdujące się wewnątrz nerwy wyraźniejsze.
Grubsze liście mogą przepuszczać mniej światła. W takich miejscach powstaje ciemniejszy cień.
Suche liście mogą mieć niewielkie pęknięcia i prześwity. Światło przedostaje się przez nie punktowo, tworząc ciekawe wzory.
Jeżeli dzieci ułożą kilka liści jeden na drugim, światło będzie miało do pokonania więcej warstw. Powstały cień może stać się ciemniejszy, a kolory mniej widoczne.
Nie wszystkie liście będą zachowywać się w taki sam sposób. Właśnie dlatego doświadczenie warto przeprowadzić na kilku różnych okazach.
Przepuszczanie, pochłanianie i zatrzymywanie światła
Podczas jesiennych eksperymentów dla dzieci można wprowadzić trzy proste pojęcia.
Przepuszczanie światła występuje wtedy, gdy część światła przechodzi przez liść i staje się widoczna po jego drugiej stronie.
Pochłanianie światła oznacza, że część światła zostaje zatrzymana przez materiał. Liść pochłania niektóre barwy, a inne odbija lub przepuszcza.
Powstawanie cienia obserwujemy wtedy, gdy liść blokuje światło. Cień może być ciemny, jasny, ostry albo rozmyty.
Nie trzeba wprowadzać skomplikowanych definicji. Najważniejsze, aby dzieci zauważyły, że różne materiały w odmienny sposób reagują na światło.
Przepuszczanie światła - eksperyment z liśćmi
Pochłanianie światła - eksperyment z liśćmi
Powstawanie cienia - eksperyment z liśćmi
Obserwacja unerwienia liścia
Po podświetleniu cienkiego liścia latarką bardzo dobrze widoczne staje się jego unerwienie.
Nerwy tworzą wewnątrz liścia rozgałęzioną sieć. Transportowana jest nimi woda oraz substancje potrzebne roślinie.
Dzieci mogą obejrzeć liść przez lupę i spróbować odnaleźć:
• nerw główny
• mniejsze nerwy boczne
• miejsca, w których sieć się rozgałęzia
• uszkodzenia i niewielkie otwory
• różnice między liśćmi różnych drzew
Można porównać unerwienie liścia klonu, dębu, brzozy, kasztanowca i lipy.
Jesienny witraż z liści – okno botanika
Po zakończeniu obserwacji dzieci mogą wykorzystać liście do przygotowania witrażu.
Na stole rozkładamy arkusz przezroczystej folii samoprzylepnej klejącą stroną do góry. Dzieci układają na nim liście, tworząc własną kompozycję.
Mogą wykorzystać:
• całe liście
• fragmenty liści
• ogonki
• cienkie trawy
• płatki suszonych kwiatów
• niewielkie papierowe kształty
Kiedy kompozycja jest gotowa, przykrywamy ją drugim arkuszem folii. Następnie dociskamy całość, aby pomiędzy warstwami nie pozostało zbyt dużo powietrza.
Witraż można wyciąć w kształcie:
• koła
• prostokąta
• drzewa
• dyni
• liścia
• jesiennego lampionu
Na brzegach przyklejamy papierową ramkę. Gotową pracę zawieszamy na oknie.
Dzieci mogą obserwować, jak witraż wygląda rano, w południe i podczas pochmurnej pogody. W słoneczny dzień kolory liści będą bardziej intensywne, natomiast przy słabszym świetle kompozycja stanie się ciemniejsza.
Co można zbadać na gotowym witrażu?
Witraż z liści może stać się dalszą częścią jesiennego eksperymentu.
Dzieci sprawdzają:
• przez które liście przechodzi najwięcej światła
• czy liście po kilku dniach zmieniają kolor
• czy suche liście przepuszczają światło inaczej niż świeże
• czy dwie warstwy liści tworzą ciemniejszy cień
• które kolory wyglądają najciekawiej na tle okna
• czy unerwienie nadal jest widoczne
Witraż można fotografować codziennie przez tydzień. Dzięki temu dzieci zobaczą, czy wygląd zamkniętych w folii liści stopniowo się zmienia.
2. Pomysł na jesienne eksperymenty z liśćmi
Jesienny świecznik z liści
Alternatywą dla witrażu jest wykonanie świecącego lampionu.
Do jego przygotowania potrzebujemy przezroczystego słoika, cienkich liści, kleju do decoupage i lampki LED.
Liście przyklejamy do zewnętrznej powierzchni słoika. Najlepiej wybierać cienkie i możliwie płaskie okazy. Grube lub bardzo suche liście mogą trudniej przylegać do szkła.
Po wyschnięciu kleju wkładamy do środka niewielką lampkę LED.
Nie używamy prawdziwej świeczki. Papier, klej i suche liście są materiałami łatwopalnymi.
Po włączeniu lampki dzieci obserwują:
• które fragmenty lampionu świecą najmocniej
• gdzie powstają ciemniejsze miejsca
• czy widać kształty i unerwienie liści
• jak zmieniają się ich kolory
• co dzieje się po nałożeniu kilku liści na siebie
Taki jesienny świecznik może ozdobić salę, kącik przyrodniczy lub wystawę prac dzieci.
3 pomysł na eksperyment z liśćmi
Jesienny teatr cieni
Zebrane liście można również wykorzystać do stworzenia niewielkiego teatru cieni.
Latarkę ustawiamy przed białą ścianą lub kartonowym ekranem. Dzieci trzymają liście, gałązki i szyszki pomiędzy źródłem światła a ekranem.
Sprawdzają, co stanie się, gdy przedmiot znajdzie się:
• blisko latarki
• blisko ekranu
• wysoko
• nisko
• w ruchu
• razem z innym przedmiotem
Przesuwanie liścia bliżej latarki zwykle powoduje, że cień staje się większy i mniej wyraźny. Gdy liść znajduje się bliżej ekranu, cień jest mniejszy i ostrzejszy.
Z cieni można stworzyć drzewo, leśne zwierzę albo całą jesienną opowieść.
Podpowiedzi jak przeprowadzić zajęcia
Pytania do dzieci
Podczas doświadczenia warto zapytać:
• Który liść przepuścił najwięcej światła?
• Czy kolor liścia miał znaczenie?
• Gdzie najlepiej było widać jego unerwienie?
• Czy świeży i suchy liść wyglądały tak samo?
• Co wydarzyło się po ułożeniu dwóch liści na sobie?
• Dlaczego pod liściem powstaje cień?
• Czy światło przeszło przez ogonek liścia?
• Który liść najlepiej nadaje się do wykonania witrażu?
• Jak lampion wygląda przy włączonym i wyłączonym świetle?
Warto pozwolić dzieciom samodzielnie opisywać różnice i formułować proste wnioski.
Wersja dla młodszych dzieci
W przypadku młodszych przedszkolaków wystarczy przygotować kilka dużych liści i latarkę.
Dzieci kolejno przykładają liście do światła i określają:
• jasno
• ciemno
• widać nerwy
• nie widać nerwów
• światło przechodzi
• światło nie przechodzi
Następnie wspólnie wykonują jeden duży witraż, który zostanie zawieszony w sali.
Wersja dla starszych dzieci
Starsze dzieci mogą stworzyć tabelę obserwacji.
Przykładowe kolumny:
Rodzaj liścia | Kolor | Świeży czy suchy | Przepuszcza dużo czy mało światła | Widoczność unerwienia
Każda grupa może otrzymać inny zestaw liści. Po zakończeniu badania dzieci porównują wyniki i próbują ustalić, jakie cechy liścia wpływały na ilość przepuszczanego światła.
Co rozwija ten eksperyment?
Eksperyment z liśćmi i światłem rozwija:
• umiejętność obserwacji
• porównywanie materiałów
• formułowanie przypuszczeń
• wyciąganie prostych wniosków
• znajomość budowy liścia
• rozumienie powstawania cienia
• zainteresowanie światłem i kolorem
• kreatywność
• sprawność manualną
• współpracę w grupie
To jeden z jesiennych eksperymentów dla dzieci, który łączy przyrodę, fizykę i działania plastyczne. Dzieci nie tylko obserwują, jak światło przechodzi przez różne liście, ale także tworzą własny witraż, lampion lub przedstawienie cieni.
Pomysł na zakończenie zajęć
Na zakończenie dzieci mogą uzupełnić prosty wniosek:
Nie wszystkie jesienne liście przepuszczają światło w taki sam sposób. Ilość widocznego światła zależy między innymi od grubości, koloru, budowy i stopnia wysuszenia liścia.
Gotowe witraże można zawiesić w oknach, a lampiony ustawić w kąciku jesiennym. Dzięki temu efekty doświadczenia pozostają w sali na dłużej i mogą być ponownie obserwowane podczas zmieniającej się pogody.
Gotowe karty do doświadczenia
Sprawdź
Po wykonaniu wszystkich doświadczeń dzieci wiedzą już, że zwykły liść potrafi zaskoczyć na wiele sposobów. Odkryły ukryte barwniki, sprawdziły, jak światło przenika przez jego tkanki, a także przekonały się, że powierzchnia liścia chroni go przed wodą.
Takie jesienne eksperymenty z liśćmi rozwijają ciekawość świata, uczą obserwacji i pokazują, że nauka może zaczynać się podczas zwykłego spaceru po parku. To doskonały pomysł na zajęcia w przedszkolu, szkole, bibliotece lub w domu, zwłaszcza jesienią, gdy natura dostarcza nam najciekawszych materiałów do odkrywania.